Hesaplama
İnfaz hesaplama aracı ne gösterir?
Bir hapis cezası kesinleştiğinde hükümlü ve yakınlarının ilk sorusu genellikle cezanın ne kadarının cezaevinde geçirileceğidir. Türk hukukunda hükmedilen cezanın tamamı çoğu zaman kurumda çektirilmez; koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik gibi kurumlar devreye girer. Bu araç, hükmedilen süre ve seçtiğiniz infaz oranı üzerinden kabaca bir tablo çizer.
Yasal dayanak
Cezaların nasıl infaz edileceği 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da düzenlenir. Koşullu salıverilme için cezanın belirli bir oranının iyi halle çekilmesi gerekir; bu oran suçun türüne, işlendiği tarihe ve tekerrür durumuna göre değişir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilmeye belirli bir süre kala, cezanın geri kalanının toplum içinde ve denetim altında geçirilmesine imkân tanır. Kanunda son yıllarda çok sayıda değişiklik yapıldığından uygulanacak kurallar dosyadan dosyaya farklılaşır.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Toplam gün = yıl × 365 + ay × 30 + gün. İnfaz süresi = toplam gün × seçilen oran (1/2, 2/3 veya 3/4). Denetimli serbestlik = infaz süresi ile 365 günden küçük olanı. Kurumda geçirilecek süre = infaz süresi − denetimli serbestlik süresi.
Örnek hesaplama
Dört yıl hapis cezası alan ve infaz oranı 1/2 olan bir kişi için toplam süre 1.460 gün, infaz süresi 730 gün olarak bulunur. Araç bunun 365 gününü denetimli serbestlik kapsamında, kalan 365 gününü ise kurumda geçirilecek süre olarak gösterir. Aynı ceza için oran 2/3 seçildiğinde infaz süresi yaklaşık 973 gün olur.
Aracı kullanırken nelere dikkat etmelisiniz?
Seçeceğiniz infaz oranı, suçun türüne ve suç tarihinde yürürlükte olan kurallara göre değişir. Hangi oranın uygulanacağını bilmiyorsanız araçtaki seçenekleri ayrı ayrı deneyerek olası aralığı görebilirsiniz. Hükümde birden fazla ceza varsa her birinin oranı farklı olabileceğinden, toplam süreyi tek bir oranla hesaplamak yanıltıcı sonuç verebilir.
Bu tahmin neden basitleştirilmiştir?
- Bazı suç tiplerinde, örneğin terör suçları, örgütlü suçlar ve cinsel suçlarda farklı oranlar uygulanır ya da denetimli serbestlikten yararlanılamaz; bu istisnalar dosyaya göre ayrıca incelenmelidir.
- Tekerrür, birden fazla cezanın toplanması ve disiplin cezaları süreleri değiştirir; disiplin cezası alan hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanması gecikebilir.
- Gözaltında ve tutuklulukta geçen süreler cezadan mahsup edilir; araç bunu hesaba katmaz ve bu mahsup işlemi genellikle infaz savcılığınca ayrıca hesaplanır.
- Açık cezaevine ayrılma, küçük çocuğu bulunan kadın hükümlüler, yaşlı veya ağır hasta hükümlüler için özel kurallar bulunur ve bu haller ayrı bir başvuru gerektirir.
- Geçici düzenlemelerle tanınan ek imkânlar, suçun işlendiği tarihe göre uygulanabilir.
- Adli para cezasına çevrilen veya ertelenen hükümlerde infaz hesabı bu araçtan tamamen farklıdır.
- Yaşlı, hasta veya engelli hükümlüler için ayrıca infaz erteleme imkanları bulunabilir; bu talepler ayrı bir dilekçeyle ileri sürülmelidir.
Hükümlünün izleyebileceği yollar
İnfaz sürecinde hükümlü veya avukatı, infaz hesabına itiraz etmek için infaz hâkimliğine başvurabilir; bu başvuru, hesaplamada hata olduğu düşünülen hallerde önemli bir güvencedir. Ayrıca açık cezaevine geçiş ve izin gibi haklar da ayrı başvuru ve değerlendirme süreçlerine tabidir.
Kesin infaz hesabı, kesinleşmiş ilam üzerinden Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosunca yapılır. Sürecin diğer aşamalarıyla ilgili bilgiyi ceza hukuku sayfamızda bulabilirsiniz. İnfaz hesabına ilişkin tereddütlerde, infaz hâkimliğine başvurarak resmi bir karar alınması en güvenilir yoldur. Mevzuatta sık değişiklik yapılan bu alanda, hükümlünün dosyasına uygulanacak güncel kuralların bir avukat aracılığıyla teyit edilmesi, yanlış beklenti oluşmasının önüne geçer. Denetimli serbestlik kapsamına giren hükümlüler için elektronik kelepçe gibi izleme yöntemleri de uygulanabilir; bu husus da ayrıca infaz dosyasında değerlendirilir.