Hesaplama
Kıdem tazminatı hesaplama aracı ne işe yarar?
Bu araç, iş sözleşmesi sona eren bir çalışanın alabileceği kıdem tazminatına dair ilk ve yaklaşık bir fikir edinmesi için hazırlandı. Brüt aylık ücretinizi, işe başlama ve işten ayrılma tarihlerinizi girdiğinizde araç toplam çalışma sürenizi yıla çevirir ve tahmini bir tutar gösterir. Sonuç, bir avukatla görüşmeden önce beklentinizi şekillendirmenize yardımcı olur; kesin alacak miktarı ise dosyadaki tüm belgeler incelendikten sonra netleşir.
Yasal dayanak
Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girdiği hâlde yürürlüğü korunan 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesinde düzenlenir. Kural olarak aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışmış olmak ve sözleşmenin kanunda sayılan hallerden biriyle sona ermesi gerekir. İşverenin haklı bir neden olmaksızın yaptığı fesih, işçinin haklı nedenle feshi, emeklilik, askerlik ve kadın çalışanın evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması bu hallere örnektir.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Araç önce iki tarih arasındaki gün sayısını bulur ve bunu 365'e bölerek çalışma sürenizi yıl cinsinden hesaplar. Ardından brüt aylık ücretiniz ile her dönem güncellenen kıdem tazminatı tavanından düşük olanı alır ve bu tutarı yıl sayısıyla çarpar. Böylece her tam yıl için otuz günlük ücret, artan süreler için de orantılı bir pay hesaba katılmış olur.
Örnek hesaplama
Brüt aylık ücreti 30.000 TL olan ve tam altı yıl çalışan bir kişiyi düşünelim. Ücret tavanın altında kaldığı için hesap doğrudan bu tutar üzerinden yapılır: 30.000 TL × 6 yıl, yaklaşık 180.000 TL eder.
Kısmi yıllar nasıl hesaba katılır?
Bir yılı doldurduktan sonra artan aylar ve günler için de orantılı tazminat ödenir. Örneğin beş yıl altı ay çalışan bir kişi için hesap beş buçuk yıl üzerinden yapılır; araç gün bazında hesap yaptığı için bu oranlamayı kendiliğinden uygular.
Fesih nedeninin önemi
Kıdem tazminatına hak kazanılıp kazanılmadığı, büyük ölçüde sözleşmenin kim tarafından ve hangi gerekçeyle feshedildiğine bağlıdır. İşverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yaptığı haklı fesihte işçi tazminat alamazken, işçinin sağlık, ahlak veya işverenin ücreti ödememesi gibi haklı nedenlerle yaptığı fesihte kıdem tazminatı hakkı doğar. Bu nedenle fesih bildiriminde yazılan gerekçenin doğru ve ispatlanabilir olması büyük önem taşır.
Sonucu etkileyen ama araca dahil olmayan unsurlar
- Giydirilmiş ücret: Gerçek hesapta yalnızca çıplak maaş değil; düzenli ödenen yol, yemek, ikramiye gibi para ve parayla ölçülebilen yan haklar da ücrete eklenir. Araç yalnızca girdiğiniz brüt ücreti kullanır.
- Kesintiler: Kıdem tazminatından gelir vergisi alınmaz, yalnızca damga vergisi kesilir. Aracın gösterdiği tutar bu kesintiden önceki brüt rakamdır.
- Tavan tutarı: Tavan yılda iki kez güncellenir ve fesih tarihinde geçerli olan tavan esas alınır.
- Hizmet süresinin ispatı: Kayıt dışı geçen dönemler veya sigorta kaydı ile fiili çalışma süresi arasındaki farklılıklar, ayrı bir inceleme gerektirir.
Kıdem tazminatı ne zaman talep edilmelidir?
Kıdem tazminatı alacağı için beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır; bu süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Süre geçtikten sonra dava açılsa bile, işveren zamanaşımı itirazında bulunursa talep reddedilebilir. Bu nedenle fesih sonrasında alacakların vakit kaybetmeden takip edilmesi, hem delillerin tazeliği hem de hak kaybının önlenmesi açısından önemlidir.
Feshin geçerliliği, hizmet süresinin ispatı ya da kayıt dışı geçen dönemler gibi sorular varsa iş hukuku alanında ayrıntılı bir değerlendirme yaptırmanız sağlıklı olur. Dosyanızda birden fazla alacak kalemi varsa, bunların tek bir dilekçede birlikte talep edilmesi hem zaman hem masraf açısından avantaj sağlar. Bordro ve puantaj kayıtlarının eksiksiz saklanması, alacağın miktarının doğru tespit edilmesini kolaylaştırır.