Hesaplama
Tazminat hesaplama aracı ne gösterir?
İş kazası, trafik kazası ya da başka bir haksız fiil sonucunda kalıcı bir sağlık kaybı yaşayan kişi, çalışma gücündeki azalma nedeniyle maddi tazminat talep edebilir. Bu tazminatın hesabı teknik bir uzmanlık gerektirir ve davada genellikle bilirkişiye yaptırılır. Aracımız, bu karmaşık hesabın mantığını basit bir formülle göstererek beklentinize dair kabaca bir gösterge sunar.
Yasal dayanak
Bedensel zarar halinde tazminatın kapsamı 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 54. ve devamı maddelerinde düzenlenir; çalışma gücünün kaybından doğan kayıplar bu kalemler arasında sayılır. İş kazalarında işverenin sorumluluğu ayrıca 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu çerçevesinde değerlendirilir. Maddi tazminatın yanında, yaşanan acı ve üzüntü için manevi tazminat da istenebilir.
Aracımız nasıl hesaplıyor?
Araç dört değeri birbiriyle çarpar: Yıllık net gelir × maluliyet oranı × karşı tarafın kusur oranı × kalan çalışma yılı. Maluliyet oranı, sağlık kurulu raporuyla belirlenen meslekte kazanma gücü kaybını; kusur oranı ise zarara yol açan olayda karşı tarafın payını ifade eder.
Örnek hesaplama
Yıllık net geliri 360.000 TL olan, yüzde 20 oranında kalıcı maluliyeti bulunan ve olayda karşı tarafın yüzde 80 kusurlu olduğu bir kişi için 10 yıllık kalan çalışma süresi alındığında araç 360.000 × 0,20 × 0,80 × 10 = 576.000 TL gösterir.
Manevi tazminat ayrıca değerlendirilir
Bu araç yalnızca maddi kayba odaklanır; yaşanan acı, elem ve üzüntü için istenebilecek manevi tazminat ayrı bir değerlendirme konusudur ve hâkim tarafların sosyal ve ekonomik durumu ile olayın ağırlığı dikkate alınarak takdir edilir.
Gerçek hesapta dikkate alınan ama araca dahil olmayan unsurlar
- Aktüerya hesabı: Bilirkişi aktif ve pasif dönemleri ayrı ayrı hesaplar; kişinin bakiye ömrü, uygulamada esas alınan yaşam tablolarına göre belirlenir ve bu hesap uzmanlık gerektiren teknik bir çalışmadır.
- Gelir artışı ve iskonto: Gelecekteki kazançların bugüne getirilmesi için artırım ve iskonto yöntemleri uygulanır.
- Mahsup edilecek ödemeler: SGK tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değeri ve bazı sigorta ödemeleri, uygulamadaki kurallara göre tazminattan indirilir.
- Müterafik kusur: Zarar görenin kendi kusuru varsa tazminat bu oranda azaltılır; örneğin emniyet kemeri takmama gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilebilir.
- Tedavi ve bakıcı giderleri: Bu kalemler ayrıca talep edilir; araç yalnızca kazanç kaybını gösterir ve bu giderler fatura ile belgelenmelidir.
- Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölümlü olaylarda bu araçtan tamamen farklı bir hesap yöntemi uygulanır.
- Araç hasarı ve maddi zarar: Trafik kazalarında ayrıca eşya zararı talep edilebilir.
Dosyada genellikle görülen diğer kalemler
Tazminat davalarında maddi kayıp dışında, tedavi giderleri, geçici iş göremezlik süresindeki kazanç kaybı ve bazı hallerde bakıcı gideri de ayrıca talep edilebilir. Bu kalemlerin her biri farklı belgelerle (fatura, rapor, reçete gibi) desteklenmelidir.
Zamanaşımı ve başvuru yolu
Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi uyarınca zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıllık, her halde fiilden itibaren on yıllık süreler uygulanır. İş kazasından doğan tazminat davaları iş hukuku kapsamında, iş mahkemelerinde görülür. Trafik kazalarından doğan talepler ise sigorta şirketine başvuru ile başlar; anlaşma sağlanamazsa asliye hukuk mahkemesinde dava açılabilir. Zorunlu mali sorumluluk sigortası limitleri, talep edilebilecek tutarı doğrudan etkileyen önemli bir unsurdur ve her olayda ayrıca incelenmelidir. Kusur oranının tespiti genellikle kaza tespit tutanağı ve bilirkişi raporuna dayanır; bu raporlara karşı itiraz hakkı da davanın seyrini etkileyebilir.